Το συνεχές της Ιστορίας, Κωλοσμυρνιές και εθνική αυτογνωσία, Το λάιφστάιλ πάει γλωσσικό αγώνα

(Εφημερίδα των συντακτών, 15 Δεκεμβρίου 2012)


Το  συνεχές της Ιστορίας
 

3.000 νέες εβραϊκές κατοικίες ανακοίνωσε πως θα χτίσει στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ το Ισραήλ, αντίποινα στον ΟΗΕ που αναγνώρισε την Παλαιστίνη σαν κράτος μη μέλος. Για τον ίδιο λόγο ανάγγειλε οικονομικές κυρώσεις εις βάρος της Παλαιστινιακής Αρχής.

Ας μην καθυστερήσουμε στη λογική των αντιποίνων προς τον ΟΗΕ, τα οποία ωστόσο στρέφονται άμεσα κατά των Παλαιστινίων. Αλλού πρέπει να σταθούμε: Ας πούμε ότι αύριο, μεθαύριο, τον άλλο μήνα, η Χαμάς σπάει παρ’ ελπίδα την εκεχειρία και εκτοξεύει πάλι ρουκέτες κατά του Ισραήλ. Και ας πούμε ότι επαναλαμβάνεται το πολεμικό σκηνικό του περασμένου μήνα, είτε καταλήξει στον σκανδαλώδη απολογισμό 6 Ισραηλινοί νεκροί έναντι 161 Παλαιστινίων, ανάμεσα στους οποίους άμαχοι και παιδιά, είτε –και μακάρι– όχι.

Θα αντιμετωπιστεί άραγε και πάλι με φειδωλό σχετικά σχολιασμό και προπαντός αμηχανία από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, επειδή και πάλι η Χαμάς θα έχει αρχίσει «πρώτη» τις εχθροπραξίες και τις «απρόκλητες» επιθέσεις;

Όμως στη Γάζα συνεχίζεται η κατοχή και ο οικονομικός αποκλεισμός. Συνεχίζεται δηλαδή ο πόλεμος.

Και η Ιστορία, όπως κάθε ιστορία, είναι ένα συνεχές, και δεν νοείται να τραβούμε κατά περίσταση και κατά βούληση μια γραμμή, να τη βαφτίζουμε αφετηρία, και απ’ αυτήν και έπειτα να μετρούμε την αλληλουχία των γεγονότων.

Δεν κόβεται φέτες φέτες η Ιστορία. Ή τότε δεν είναι Ιστορία.

Κωλοσμυρνιές και εθνική αυτογνωσία

Περασμένο Σάββατο, μεσημέρι, ξένο ντοκιμαντέρ στη ΝΕΤ, πρόσωπα και ιστορίες από διάφορες χώρες, ανάμεσά τους και μια ταβερνιάρισσα απ’ την Καισαριανή, μνήμες προσφυγικής ζωής, η ιστορία της γιαγιάς που ξεριζώθηκε απ’ τη Σμύρνη και γνώρισε εδώ την υποδοχή που επιφυλάξαμε εμείς στο αδερφό αίμα.

Τα θυμόμαστε καθόλου; Τα ξέρουμε, καλά καλά, οι μη ρατσιστές εμείς; «Παστρικές» τις φωνάζαμε, επειδή, ρημαγμένες κοσμοπολίτισσες, επέμεναν να πλένονται και να καλοντύνονται, «Κωλοσμυρνιές» τις λέγαμε, ακόμα και το σκέτο «Σμυρνιές» υποτιμητικό ήταν, τι λέω; εδώ το ίδιο το «πρόσφυγας» ήταν απειλή, να τρώνε το φαΐ τους τα παιδιά: «Θά ’ρθει η πρόσφυγα να σε πάρει!»

Και τι να λέμε για τους «Ρωσο»πόντιους μετά…

Το λάιφστάιλ πάει γλωσσικό αγώνα

Τα γκρίκλις δεν τα μπορώ, χώρια που με δυσκολεύουν, με τα ποικίλα «ορθογραφικά» συστήματά τους, όπου το «ξεχνάω» λ.χ. μπορεί να είναι ksexnaw, xehnao, 3ehnaw κ.ά., το «θέλω» thelo, 8elw κτλ. Από την άλλη όμως είναι εντελώς αβάσιμος ο πανικός ότι αποτελούν τον δούρειο ίππο του λατινικού αλφαβήτου και άρα καταστροφή της γλώσσας.

Καταρχήν, δεν υπήρξε ποτέ σοβαρή πρόταση για την καθιέρωση του λατινικού αλφαβήτου. Έπειτα, ξέρουμε ή οφείλουμε να ξέρουμε το βασικό, ότι η γραφή και το αλφάβητο είναι απλώς σύμβαση για την αποτύπωση της γλώσσας. Και η γλώσσα δεν επηρεάζεται από τη γραφή, ούτε οι έννοιες από την (αν)ορθογραφία. Έτσι, δεν επηρεάστηκαν γλώσσες που άλλαξαν αλφάβητο, η ρουμανική, η αλβανική, η τουρκική κ.ά.

Να μη μας αρέσουν, σύμφωνοι, τα γκρίκλις. Μα σαν να λείπει η σοβαρότητα με την απαγόρευσή τους, π.χ. στα σχόλια των αναγνωστών στο ίντερνετ, πρώτα των «Νέων», τώρα της Lifo, και με ενδιάμεση την εκστρατεία του Ράδιο Αρβύλα!

«…δεν επιτρέπονται από σήμερα τα σχόλια με greeklish στο LIFO.gr» διάβασα τις μέρες αυτές, και, σύμπτωση σατανική, δίπλα ακριβώς υπήρχε στήλη με τίτλο: «Πρόσφατα Posts»! Και πρώτο πρώτο:  «Η twilight zone φωτογραφία της ημέρας / Απ’ το Facebook Group / “ΠΑΝΤΡΕΥΟΜΑΣΤΕ ΜΟΝΟ ΜΕ ΕΛΛΗΝΟΠΟΥΛΑ. ΚΡΑΤΑΜΕ ΖΩΝΤΑΝΟ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ”».

«Posts» και «twilight zone φωτογραφία» (!), τα γκρίκλις μάς μάραναν! Έτσι είναι, άλλοι κρατάνε ζωντανό τον Ελληνισμό, άλλοι τάχα τη γλώσσα!

* * *

Και ΥΓ, εδώ, η πονεμένη ιστορία μιας πληγωμένης ματαιοδοξίας…

Κάπου ενάμιση χρόνο πριν, έγραφα στη σελίδα μου στα Νέα για την εκστρατεία των Ράδιο Αρβύλα κατά των γκρίκλις. Δεν ήταν η πρώτη φορά που έγραφα για το θέμα αυτό, βλ. π.χ. πιο παλιά, εδώ, κ.ά. Και ούτε ήμουν ο μόνος με τέτοιες ας πούμε θέσεις στην εφημερίδα αυτή. Που με εξωτερικούς συνεργάτες, όπως η Άννα Φραγκουδάκη και η αφεντιά μου, ή με εσωτερικούς, όπως η Μικέλα Χαρτουλάρη (με εκτενές ρεπορτάζ της για μια άλλη εκστρατεία, των ακαδημαϊκών μας, πάλι για τον κίνδυνο επιβολής του λατινικού αλφαβήτου) ή ο Μανώλης Πιμπλής (για τα αρχαία της Γιαννάκου), διαμόρφωνε κατά κάποιον τρόπο μια γραμμή στα γλωσσικά.

Κούνια που με/μας κούναγε. Αρκούσε κάποιος ανώνυμος, προφανώς εσωτερικός, συνεργάτης, και στον υπόγειο αλλά αχανή κόσμο του ίντερνετ, θαρρείς στη ζούλα, έπαιρνε θριαμβευτικά την εκδίκησή του ο παραγλωσσικός παραλογισμός:

Στις 29.4.10 αναγγελλόταν, υπογείως ξαναλέω αλλά πομπωδώς, ότι «τα Νέα στηρίζουν την ελληνική γλώσσα… με τον τρόπο τους: σε μια εποχή που το 80-85% των μαθητών γυμνασίου και λυκείου γράφει στα εσφαλμένα, ακαλαίσθητα, ασαφή και ακαταλαβίστικα γκρίκλις, η εφημερίδα Τα Νέα αποφάσισε [ότι] από 1η Μαΐου δεν θα δημοσιεύει σχόλια με κεφαλαία ή/και λατινικά στοιχεία».

Ντροπή εξομολογημένη, χαμπάρι δεν είχα πάρει, και έναν ολόκληρο χρόνο μετά, ανυποψίαστος και χαζοχαρούμενος, τα ’βαζα με τους Ράδιο Αρβύλα! Και δυστυχώς δε βρέθηκε κανείς να μου πει να μη μιλάω για σκοινί στο σπίτι του κρεμασμένου. Μόλις τώρα, όταν είδα το απαγορευτικό που εξέδωσε η Lifo, ψάχνοντας στο διαδίκτυο έπεσα στην… πρωτιά των Νέων.

Είχε μάλιστα ακολουθήσει, έπειτα από έναν χρόνο και –θεία ειρωνεία!– λίγες μόλις μέρες έπειτα από το σχόλιό μου για τους Ράδιο Αρβύλα, το εξής θριαμβολογικό (στα εξής εκδικητικώς επονείδιστα ελληνικά!):

«Μετά την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ και η εφημερίδα ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ στην ιστοσελίδα της δέχεται σχόλια αναγνωστών μόνο με χρήση ελληνικών και όχι με χρήση των ασαφών, ξενομιμητικών, αντιαισθητικών και μη απαραίτητων greeklish.

»Ας ελπίσουμε πως κι άλλες ιστοσελίδες, από εφημερίδες μέχρι ιστολόγια, θα αποδείξουν τον έμπρακτο σεβασμό τους προς τη γλώσσα και την πραγματική ταυτότητα της κοινωνίας μας, απορρίπτοντας τα greeklish» (τα έντονα στοιχεία δικά τους –τι να πρωτοϋπογραμμίσω εγώ…).

Κωμικοτραγικό. Το αμήχανο ήταν πια ότι, στο τωρινό σχόλιό μου για το απαγορευτικό της Lifo, ήταν δύσκολο να αναφερθώ στο μεγαλούργημα των Νέων, χωρίς να θεωρηθεί ότι τα βάζω εκ των υστέρων με την παλιά μου εφημερίδα, ενώ όσο ήμουν εκεί, κότα σωστή, δεν είχα βγάλει τσιμουδιά –γιατί άντε να γίνεις πιστευτός ότι δεν είχες πάρει είδηση, ο ύπνος. Περιορίστηκα έτσι σε μια απλή μνεία, το μόνο που χωρούσε έτσι κι αλλιώς, κι έβαλα εδώ την… πονεμένη μου ιστορία, να μη σκάσω κιόλας από το κακό μου :-)

 

Ο θυμός του δανειστή, «Επερχόμενος γάμος» = καταστροφή!, Κουτάκια και κορδελίτσες

(Εφημερίδα των συντακτών, 8 Δεκεμβρίου 2012)

Ο θυμός του δανειστή

«Η Ευρώπη δανείστηκε από την ελληνική τράπεζα θεσμών, αξιών και ιδεών τα εξής ομόλογα: τις λέξεις Ιστορία, Δημοκρατία, Πολιτική [...] και χίλιες άλλες…» Ληξίαρχος-Υποθηκοφύλακας αυτήν τη φορά ο Κ. Γεωργουσόπουλος («Τα Νέα» 1/12). Που συνεχίζει με την απειλή:

«Αλλά ας μη ξεχνούν “τ’ ομόλογο”, γιατί, όταν ένας δανειστής αδικείται, μπορεί να θυμώσει και να απαιτήσει να ΕΠΙΣΤΡΑΦΟΥΝ στο ακέραιο οι λέξεις του, οι σημασίες, οι αξίες και οι ιδέες που κουβαλάνε».

Άγονα παιχνίδια. Και επικίνδυνα. Γιατί δεν είναι ούτε αυτά άμοιρα ιδεολογίας, δεν είναι μόνο γραφικά, όπως εμφανίζονται. Είτε στη σοβαρή τους, ας πούμε, εκδοχή, είτε στην ασόβαρη έως φαιδρή, του κ. Κραουνάκη:

«Καλώς ήρθατε Μερκέλα, καγκελάριος, κιγκλιδωματάριος της ευρωζώνης στραπατσάριος, του κεφαλαίου ιμπρεσάριος, των συμφερόντων τοπαμάριος. Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης, Αριστοφάνης, Καβάφης, Σολωμός, Γκάτσος, Σαπφώ, Μίκης, Μάνος κι εγώ σου δηλώνουμε: Μας χρωστάτε, μωρή μουλαροζαργάνα, δεν χρωστάμε. Αν δεν ήταν οι Έλληνες, Μερκέλα μου, θα ’σουν καπάκι μπίρας».

«Επερχόμενος γάμος» = καταστροφή!

 «Εγώ ειμι το Α και το Ω, [...] ο ων, ο ην και ο ερχόμενος…», λέγει Κύριος ο Θεός, μέσα από την Αποκάλυψη, ενώ με το «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου» υποδέχτηκαν στα Ιεροσόλυμα τον επί πώλου όνου Ιησού. Θα καταφέρουν άραγε οι ιερές αυτές αναφορές να αποκαταστήσουν την κλονισμένη πίστη μας στο ρήμα «έρχομαι»; Που έγινε τώρα τελευταία «επέρχομαι», κι όλο «επερχόμενους» και «επερχόμενες» ακούμε πια.

Όμως, το «επέρχεται», όπως λένε και τα λεξικά μας, αν δεν εμπιστευόμαστε την έως τώρα χρήση τη δική μας, είναι για κάτι που εμφανίζεται απρόοπτα ή αιφνίδια (λεξικό Μπαμπινιώτη), ή για επακόλουθο, συνήθως βλαβερό, δυσάρεστο (λεξικό Ιδρύμ. Τριανταφυλλίδη).

Έτσι, μιλούσαμε ώς τώρα για «επερχόμενη καταστροφή», αλλά όχι για «επερχόμενη εβδομάδα»: απλώς «ερχόμενη» ή «επόμενη» ήταν αυτή· ούτε για «επερχόμενες εκλογές» και πολύ περισσότερο για «επερχόμενο γάμο», όπως διαβάζουμε ολοένα και πιο συχνά, ό,τι ώς τώρα ήταν «επικείμενες εκλογές» και «επικείμενος γάμος».

Άλλη μία φορά, διαφορετικές λέξεις και διάφορες αποχρώσεις θυσιάζονται άτσαλα στο βωμό κάποιας μόδας. Που, το πιο αστείο, ξεπηδά κατά κανόνα εκεί που ζητούμενο είναι ακριβώς η πλουσιότερη, λέει, γλώσσα.

Κουτάκια και κορδελίτσες

Με τίτλο «Για όσους δεν κρύβουν το κεφάλι τους στην άμμο» ο τάχα απολιτικός επίδοξος πολιτικός Θάνος Τζήμερος προώθησε από το Φέισμπουκ το κείμενο κάποιας φίλης του:

«Η Χρυσή Αυγή ασκεί μόνο βία. Συγκριτικά με το κακό που κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ που ασκεί τη βία της εξουσίας επάνω σε χιλιάδες ανθρώπους συγχρόνως και η οποία μεταβιβάζεται σε ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πιο επικίνδυνος για τον τόπο και την Ευρώπη ολόκληρη. Τις κορδελίτσες περί ναζιστών και φασιστών, τυλίξτε τις στα κενά κουτάκια της σκέψης σας. Πιο φασίστες, πιο παρανοϊκοί, πιο ολοκληρωτικοί από τον ΣΥΡΙΖΑ με τις συνιστώσες του, δεν υπάρχουν. Οι Χρυσαυγίτες έχουν έστω μια ιδεολογία. Οι Συριζαίοι δεν έχουν τίποτα, δεν αγαπούν ούτε τον Έλληνα, ούτε τη χώρα, όπως έστω εντελώς λάθος αγαπάει η Χρυσή Αυγή. Αν η Χρυσή Αυγή είναι το αυγό του φιδιού, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το φίδι».

Αυτά αυτός που φιλοδόξησε να ασχοληθεί με την πολιτική, καμαρώνοντας πως ο ίδιος ψήφισε μόνο δύο φορές στη ζωή του και πως «τα μέλη της “Δημιουργίας, Ξανά!” είναι σε μεγάλο βαθμό άνθρωποι που δεν είχαν καμία πολιτική ανάμειξη στο παρελθόν».

Αυτά για αυτούς που πιστεύουν ακόμα ότι το απολιτικό είναι ορφανό από ιδεολογία.

Καλτ, μαγκιά και αθυροστομία - Χρυσή Αυγή, νέα αρχή - Ελλάδα, χώρα προφητών

(Εφημερίδα των συντακτών, 1 Δεκεμβρίου 2012)

Καλτ, μαγκιά και αθυροστομία

Πολυσχολιάστηκε το τελευταίο τατσοπούλειο έπος, η έκρηξή του πώς γίνεται να τον λέει αδερφή η Χρυσή Αυγή, αυτόν που έχει πηδήξει τη μισή Αθήνα! Πολυσχολιάστηκε, και ίσως παρασχολιάστηκε ο σεξισμός της ρήσης. Λέω «παρασχολιάστηκε», προτείνοντας να δεχτούμε την ευκολία της στιγμής, έναν ενστικτώδη, αταβιστικό εντέλει λόγο, που δεν μπορεί να καταδικαστεί με απόλυτη βεβαιότητα για σεξισμό και ομοφοβία. Όμως, ακριβώς η «ευκολία της στιγμής» είναι το γενικότερο πρόβλημα, κάτι ανάμεσα σε αμετροέπεια και σε εμπρόθετη αθυροστομία, κοινώς στιλάκι.

Καλτ ή γραφικούς τούς χαρακτηρίζουμε, διασκεδάζοντας και με κάποια συγκατάβαση, και έτσι τους «αθωώνουμε». Λιάνα Κανέλλη, Τράγκας, παλιά Κακαουνάκης, ή εκείνος ο χούλιγκαν γιατρός Ανευλαβής, ο άλλος βρομόστομος γιατρός, προσφιλής ατραξιόν του Λαζόπουλου, να δίνουν παράσταση στα τηλεπαράθυρα, ξέροντας ότι εξασφαλίζουν νούμερα σε θεαματικότητα.

Αθυροστομία και μαγκιά, ο «πούλος» του Ψαριανού, οι «ντιντήδες» του Φαήλου, που προειδοποιεί: «πάω να πιω μερικές μπύρες με κάτι παλιοσειρές μου λοκατζήδες κι ύστερα όλοι μαζί θα κατουρήσουμε πάνω στην πολιτική σας ορθότητα», και αποχαιρετά με «Φιλιά στο σβέρκο» –το πιάσαμε το υπονοούμενο. (Του Φαήλου, υπενθυμίζω, που τραβάει αγωγές εκατομμυρίων αν τον πούνε «ακροδεξιό» λόγου χάρη, ξέροντας πως δεν θα του κάνει κανένας αγωγή, σαν αποδέκτης του παραπάνω οχετού του.)

Αλλά και σκέτη βωμολοχία. Πίσω στον Τατσόπουλο, για να δούμε ακριβώς το πρόβλημα που είπαμε. Παράδειγμα: Όταν παραχωρήθηκε το θωρηκτό Αβέρωφ για τη γαμήλια δεξίωση μιας τηλεπαρουσιάστριας κι ενός εφοπλιστή, έγραψε: «Γαμιόληδες. Είδα όλες τις φωτογραφίες πάνω στο “Αβέρωφ” και τα πήρα πολύ άσχημα. Δώσατε το “Αβέρωφ”, γαμιόληδες, για να κάνει το κομμάτι του ένας πλούσιος καριόλης; ΤΟ “ΑΒΕΡΩΦ”, ΓΑΜΙΟΛΗΔΕΣ; Τρέξτε στη γαμημένη σας Βικιπαίδεια, αμόρφωτοι γαμιόληδες, να μάθετε ΠΟΙΟ ΗΤΑΝ το “Αβέρωφ”».

Εγώ εδώ ανατριχιάζω, κι όχι στο πήδημα της μισής Αθήνας.

Χρυσή Αυγή, νέα αρχή

«Θα έχεις νεκρούς, σου δίνω το λόγο μου» τόνιζε στον αξιωματικό της αστυνομίας στην Κρήτη ο Κασιδιάρης.

Την επομένη στη Βουλή αγόρευε ότι «σε καμία περίπτωση δεν απειλούμε, δεν μας το επιτρέπει αυτό η ηθική μας, δεν μας το επιτρέπει το πνευματικό μας επίπεδο»! Ηθική; πνευματικό; πνευματικό επίπεδο;

Η Χρυσή Αυγή, αφού επαναπροσδιόρισε τις έννοιες κοινοβούλιο, δημοκρατία, δημοκρατία και ανοχή, επαναπροσδιορίζει τώρα και τις λέξεις. Πολιτικό και άλλον πολιτισμό, έτσι κι αλλιώς, τον έχει σβήσει.

Ελλάδα, χώρα προφητών

Λέξεις που τις κόβουμε και τις ράβουμε, σε μια τάση λογιοτροπισμού, ας μου επιτραπεί ο νεολογισμός: το «αποκομίζω» γίνεται «κομίζω» και δίνει αντίθετο νόημα, το «διαμορφώνω» γίνεται «μορφώνω», η «ερχόμενη εβδομάδα» γίνεται «επερχόμενη» και πλήθος άλλα. Έτσι και η πλεοναστική χρήση τού «προ», εκεί που μόνο του το ρήμα υποδεικνύει τον παρελθόντα χρόνο: το «προανέφερα» π.χ. δεν λέει τίποτα παραπάνω από το «ανέφερα».

Αλλά, αν εδώ είναι πλεονασμός, αλλού αποκτά κωμική χροιά.

«Όπως προείπα», λένε και ξαναλένε στην τηλεόραση, εννοώντας: «όπως είπα». Ε, και; πού το κωμικό;

Μα όταν ακούμε στα εκκλησιαστικά μας: «Αναστάς ο Ιησούς από του τάφου, καθώς προείπεν…», δεν καταλαβαίνουμε: «όπως είπε / όπως είχε πει λίγο πριν», αλλά: όπως είχε τρόπον τινά προφητεύσει.

Δεν είναι σκέτα χρονική η σημασία τού «προλέγω»: «μιλώ για κάτι εκ των προτέρων, πριν αυτό να συμβεί, προμαντεύω» δίνει πρώτη του σημασία το λεξικό Τριανταφυλλίδη. Ενώ ο Μπαμπινιώτης το χαρακτηρίζει «σπάνιο», όταν σημαίνει «αναφέρω προηγουμένως», και δίνει δεύτερη σημασία: «λέω (κάτι που θα συμβεί) εκ των προτέρων», με συνώνυμα «προβλέπω», «προμαντεύω».

Τώρα το σπάνιο έγινε ψωμοτύρι, κι εμείς, το κωμικό που είπα (που «προείπα»!), όλοι προφήτες.